15/7/17

Fai meses caeu nas miñas mans unha deteriorada fotografía feita por Francisco Lago “Paco Carballal” dunha procesión na honra do Sagrado Corazón en Beluso. Por casualidade púxeme a retocala un pouco e mentres estaba co labor veume á memoria unha crónica lida hai tempo en Galicia, diario de Vigo, na que describía os actos de culto celebrados tal día como hoxe (máis coincidencias!), pero no domingo 15 de xullo de 1923.
Creo que vale a pena transcribir a información pois describe a foto citada e da unha idea clara da relevancia social e relixiosa desta data:
Grande brillantez revestiron os cultos que na honra do Sagrado Corazón de Xesús que se celebraron na parroquia de Beluso. A igrexa presentaba un aspecto fermoso.
Ás sete da mañá do día 15, celebrouse a misa de comuñón.
Na misa solemne ás once tocou maxistralmente a orquestra de D. Ángel Rodulfo, como igualmente na función da tarde.
As conversas do triduo que estiveron a cargo do párroco de Santa Cristina de Campaña don Francisco Chantada, cuxa popularidade e fama de orador grandilocuente é xeral en toda a dioceses. Dirixiu unha vibrante alocución a todas as asociadas do divino Corazón.
Ás seis da tarde deron principio aos exercicios, tocando a orquestra un motetes e a continuación ocupou a sagrada cátedra o referido orador.
A procesión resultou grandiosa. Aínda que moi concorrida en outras ocasións, non o foi tanto como a deste día.
Entre dúas largas filas de fieis con velas acendidas, ía a cruz parroquial, estandarte do Sagrado Corazón de Jesús, que portaba D. Francisco Chantada, recollendo as borlas os xoves D. Juan Davila Davila e D. Salvador Lago Carballal. Catro lindas nenas, con canastreis de flores, ían diante da imaxe. Seguía o párroco D. Ramón Penide Núñez, con capa pluvial acompañado dos coadxutores D. Mariano Álvarez e D. Ramón Torres, e pechando a comitiva a banda de música de Moaña.
Reciba a asociación do Sagrado Corazón de Jesús, o noso parabén e igualmente ao párroco señor Penide Núñez.”

3/7/17

Non é nada estraño a relación de xentes de Bueu coa escravitude. A pesar de que os que imos a citar son os casos de persoas relacionadas con Bueu que están mellor documentados non son os únicos. Algúns casos máis foron transmitidos oralmente e se referían non tanto a ter escravos na casa como a traficar con eles formando parte de barcos negreiros. Algunhas das fortunas do século XIX e primeiro cuarto do s. XX proviñan desta actividade ilícita. Coñecido era o caso dun de Cela que estando en Cuba dedicábase ao tráfico de persoas graza ao cal mercou moitas propiedades na súa parroquia e no centro de Bueu...

Ano 1562
De Francisco Gago, párroco de Bueu temos constancia documental de que capitaneaba as violentas accións de fregueses do Hío, Aldán e Beluso contra os atalaieiros dos cercos de Cangas. Certo día advertido de que o atalaieiro Alonso Vidal intentou cortar a redes das sacadas do cura e dos seus fillos Francisco e Juan armouse cunha bésta e unha espada. E así, acompañado do seu escravo, cunha lanza, foron detrás do Alonso Vidal que fuxiu cara o seu barco. Pero o cura entrou no barco detrás del e quixo que se dese por preso mentres tanto os fillos e o escravo o atacaban coas armas facéndolle unha ferida nun “braço que lle romperon coiro e carne e saíu sangue...” 
A.Reino Galicia Secc. Veciños Mazo 17465/11, sf.    


Ano 1698
A través do testamento do abade de Bueu e Comisario do Santo Oficio, Fernando de la Rúa e Freire, temos coñecemento que lle deixou ao seu sobriño Baltasar Melchor de la Rúa Freire un escravo  chamado Domingo San José que tiña na súa casa. Este “escravo, mosso alto de corpo, cunha cruz nos peitos, ao lado dereito e outra no braço do mesmo lado que non se declara ben; o cal mercara, fai moitos anos e como tal escravo lle servira na casa fielmente.”
Aínda que o testamento poñía que o escravo lle serviría por espazo de catro anos, Baltasar Melchor acudiu ante un escribán para darlle carta de liberdade “como se lexitimamente lle houbera servido ditos catro anos enteiros”.
A. H. Provincial de Pontevedra

Ano 1830     
 Esteban Antonio del Río veciño de Meiro no seu testamento deixou varias casas e fincas na cidade de Bos Aires e unha casa en Meiro, así como cartos, accións,.. Unha pequena parte do capital foi para o seu sobriño José Antonio del Río e o resto:
Declaro ser a miña vontade que meus dous escravos José e María queden libres despois do meu falecemento, encargo ao meu testamenteiro lles outorgue neste caso a súa respectiva carta de liberdade. Entregándolles ademais todos os mobles e roupas do meu uso, apeiros de labranza e cincuenta pesos a cada un remunerándolles dese modo seus bos servicios e encargándolles continúen prestarmos ata os meus últimos días. Ultimamente cedo en favor de María o Padroado que a Lei acorda sobre os seu fillos e ademais dono á súa filla Inés cen pesos que meu testamentario lle entregará dos meus bens [...]
É a miña vontade que meu testamentario reducindo todo a moeda metálica estableza e funde con todas as seguridades que esixe a Lei. Eu quero tres establecementos a perpetuidade no lugar de meu nacemento A Aldea de Meiro sendo o principal unha escola de primeiras letras; en segundo un facultativo Médico para asistir de gratis a todos os enfermos pobres da freguesía e ademais que esixan a súa asistencia, e o terceiro unha capelanía Eclesiástica coa obriga de dicir unha misa rezada todos os días festivos e de misa...”

17/6/17


A supresión das Ordes relixiosas e, como consecuencia desta, as Exclaustracións dos relixiosos promulgadas, sobre todo no 1820 e 1835 foi un ataque directo ao estamento relixioso que defendía postulados absolutistas, tradicionalistas... (encarnado nos carlistas) contrarios ao pensamento liberal no poder por esas datas. Tamén foi preludio a un novo asalto ás grandes propiedades ‘improdutivas’ que os mosteiros posuían. O fixeron a través de leis de Desamortización, como a de Mendizábal[1] (1836-37), que afectaron basicamente ás propiedades pertencentes ao clero regular.
Con data 1 de xaneiro de 1839 a Dirección Xeral de Estudos do Goberno central acordou unha serie de requisitos para que os relixiosos exclaustrados e outros[2] puideran establecer escolas públicas de primeira educación, u optar ás dotadas nos pobos sen facer os exames para mestres de primeiras letras. Para iso tiñan que solicitar o título acreditativo presentando os seguintes documentos: certificado de nacemento, certificado de boa conduta, partida de bautismo e atestados do concello e do párroco do pobo de residencia, grados literarios, etc. para, á vista dos documentos resolver se poden ser eximidos ou non do exame. 
A raíz disto parece ser que un monxe exclaustrado, Lorenzo Pereira, residente en Cela eleva unha instancia coa solicitude de exención de exames acompañándoa coa documentación pertinente, ao Xefe Político e Intendente de Pontevedra, José Valladares[3]. Este solicita á súa vez ao alcalde de Bueu, Salvador Marty, que lle informe sobre a conducta política e moral do solicitante:
 Para resolver sobre unha instancia presentada neste goberno político por D. Lorenzo Pereira, relixioso exclaustrado do extinguido convento de Sn Francisco de Monforte, veciño de Sta María de Cela, acordei que ese Concello me manifeste canto lle conste ou poida indagar sobre a conducta política e moral do suplicante, a quen fará V. entender que debe xustificar por medio de certificación non estar suxeito ao servicio militar.

que a V. ms a Pontevedra 26 de Agosto de 1939
José Valladares”

 Da resolución administrativa nada sabemos. A resposta a estar ou non suxeito á obriga do servicio militar si coñecemos que tivo que ser negativa dado que nese mesmo ano Lorenzo Pereira estaba nas listas da Quintas para ser soldado e no reparto e sorteo de prazas, do 9 de febreiro de 1839, celebrado no concello ante o alcalde primeiro Manuel González, sae exento da obriga do servizo obrigatorio. 
E con respecto aos titulados como mestres no concello de Bueu dicir que non figura como tal ata o ano 1844. Polo que ata agora seguimos sen saber se lle deron ou non o titulo de mestre de primeiras letras.


[1] Juan Álvarez Mendizábal, ministro da rexente Mª Cristina de Borbón.
[2] Sacerdotes secularizados de Escolas Pías, graduados de bacharel en facultades maiores…
[3] José Valladares Como Gobernador Civil tamén neste período era Presidente da Deputación.

1/6/17



Dende novembro de 1967 a febreiro de 1968 saíu á rúa un xornal-mural titulado La Esquina. O nome veulle dado por pretender ser un “espazo ou lugar onde comentar, criticar, informar ...” .
Curiosamente comezou a estar exposto na esquina fronte á de Ferrolán, (onde hoxe está o comercio de “A de Rosita” -Rosa Diéguez-). Nese lugar xuntábanse para falar, comentar, criticar, etc., cando o tempo o permitía, os homes que frecuentaban os bares e cafeterías próximas á intersección das rúas Pazos Fontenla e Eduardo Vincenti (Ferrolán, Bar Fénix, Bar Santaclara, Fazáns, ...).


Como ao estar á intemperie coa chuvia a tinta e as acuarelas dos debuxos manchaba todo e mesmo se desfacía, deron en poñelo, coa autorización de Luís Santaclara, na sala de TV do seu Bar.
Os talleres de impresión era o local da capela de San Xosé. A ‘tirada’ era de un exemplar e a periodicidade semanal. Os primeiros tres ou catro números eran un prego de papel de tamaño DIN A1 (84,1 x 59,4 cm). Logo cada exemplar pasou de un a catro pregos.
Os primeiros exemplares ían asinados coa autorización do alcalde José Mª Massó (idea que xurdiu dos mesmo ‘redactores’ para poñelo con tranquilidade).
A información eran columnas de noticias ou de inquietudes dos mozos que o confeccionaban relacionadas coa actualidade fundamentalmente de Bueu.
Exemplo dunha desas noticias foi cando apareceu reproducido (como imaxe da noticia) o azulexo da Biblioteca Popular que aínda pode verse na porta lateral do concello. Pero a columna ‘periodística’ estaba relacionada có misterio e dúbidas do que podería haber dentro do local. Era unha sátira por anunciarse unha Biblioteca e ninguén podía acceder a ela pois non existía en realidade.
Outros temas recorrentes era sobre as películas que poñían en carteleira. Para iso aproveitaban o folleto parroquial onde se facía a cualificación moral  das películas e, as veces, se alguén vira a película facía un pequeno resumo do argumento. Tamén chegáronse a criticar as condicións das mesmas instalacións do cine como foi o caso do artigo de José Antonio García onde denunciaba, entre outras, o cheiro e as malas condicións dos asentos.
Os promotores, redactores, impresores, etc. que particiron nel foron Paco González, José Riobó (Seso), Gonzalo Calviño, José Antonio García...

20/5/17


A causa das xeneralizadas denuncias pola falta de peso no pan o concello de Bueu decide tomar partido e insta ao alcalde a que o resolva.
O alcalde, José Rodríguez, ese mesmo día saca unha Providencia propoñéndolles aos panadeiros adquiran un selo para poñer no pan o peso en gramos:
Providencia
       Visto o acordado polo Concello Sesión de hoxe, convóquese a esta Consistorial para as catro da tarde á os panadeiros deste Municipio e fágaselles entender que adquiran un selo para gravar no pan que elavoreney nel que consignen os gramos que pesa cada peza. Así o acordou o Sr. Alcalde Don José Rodríguez Estévez na Consistorial de Bueu á trinta de xunio de mil novecientos dous do que eu Secretºcertifico

José Rodríguez 


A continuación o Secretario convoca aos panadeiros de Bueu para informarlles da Providencia tralo cal asinou a seguinte Notificación:
Notificación
       Na Consistorial de Bueu á trinta de xunio de mil novecentos dous, eu o infrascripto Secretario tendo ante min aos Srs Don Lorenzo Barreiro Dobarro, José Fernández sen segundo e Manuel Romero sen segundo veciños os tres desta vila panadeiros con fornos de cocer pan; línlles integramente a providencia anterior; quedaron enterados e en prouba dilo asinan..."  



Cabe pensar que algún efecto tivo esta medida, polo menos nun primeiro momento, xa que en realidade non hai ningunha constancia documentada.